Zadania gminy – diagnoza lokalnych problemów związanych z alkoholem

Limitowanie punktów sprzedaży alkoholu jest dopuszczalną formą ograniczania wolności
działalności gospodarczej, która stanowi zasadę konstytucyjną wymienioną w art. 20 Konstytucji RP. Ustawa zasadnicza zezwala jednak na ograniczenia wolności gospodarczej, „gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób”. Ograniczenia powinny także mieć charakter proporcjonalny.

Aby zagwarantować, że limity wprowadzane przez gminy są adekwatne do rzeczywistych potrzeb, ustawodawca w art. 12 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wskazał, że uchwały określające dopuszczalną liczbę punktów sprzedaży alkoholu powinny opierać się na ocenie potrzeb ograniczania dostępności alkoholu (zawartej w gminnym programie profilaktyki).

Przepis ten oznacza, że gminny program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych powinien zawierać diagnozę skali problemów alkoholowych w danym samorządzie. Konieczne jest więc analizowanie co roku skuteczności i celowości prowadzonych dotychczas działań. W programie musi także się znaleźć ocena, czy problemy mają charakter nasilający, czy słabnący.

Podstawowym kryterium, jakim powinna kierować się gmina przy określaniu liczby punktów sprzedaży, musi więc być dopasowanie tej liczby do szacowanej skali problemów. Podnoszenie limitów w danej gminie w sytuacji, gdy problemy związane z alkoholem narastają, jest naruszaniem art. 12 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Przepisy zobowiązują radnych podejmujących uchwały do współpracy z gminną komisją, która powinna stanowić grono ekspertów formułujących zalecenia dotyczące potrzeb ograniczania dostępności alkoholu. Przy diagnozowaniu skali problemów w danej gminie powinno się brać pod uwagę m.in.:

  • liczbę osób zatrzymanych przez policję w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa/wykroczenia, znajdujących się pod wpływem alkoholu,
  • liczbę interwencji domowych w związku z przemocą oraz liczbę sprawców znajdujących się pod wpływem alkoholu,
  • liczbę osób zatrzymanych przez straż miejską w związku z alkoholem,
  • liczbę pacjentów placówek lecznictwa odwykowego,
  • rozpowszechnienie picia alkoholu wśród młodzieży,
  • liczbę klientów punktów konsultacyjnych,
  • liczbę osób korzystających z pomocy OPS w związku z alkoholem,
  • liczbę klientów izb wytrzeźwień ogółem i pierwszorazowych,

W przypadku gdy powyższe dane wzrastają w kolejnych latach, gmina powinna rozważyć zmniejszenie obowiązujących limitów punktów sprzedaży alkoholu.

Brak diagnozy problemów i nieumieszczenie jej w gminnym programie może skutkować nieważnością uchwał limitujących punkty sprzedaży alkoholu!